Epidemia HIV/AIDS w Republice Południowej Afryki

Skomentuj
Źródło: irinnews.org
Źródło: irinnews.org

Marian Potyra

Republika Południowej Afryki, kraj kojarzony z Nelsonem Mandelą, kiedyś także z polityką apartheidu. Aktualnie gospodarczo najbardziej rozwinięty kraj afrykański, gospodarz mistrzostw świata w piłce nożnej w 2010, największy na świecie producent metali szlachetnych i kraj z największą na świecie…. populacją ludzi żyjących z wirusem HIV. Wg UNAIDS (Wspólny Program Narodów Zjednoczonych Zwalczania HIV i AIDS) w tym liczącym 50,5 mln mieszkańców, 5,6 mln z nich jest nosicielami wirusa HIV.

Przyczyn takiego stanu rzeczy jest wiele. Zaliczyć do nich można przyczyny historyczno-społeczne. W związku z rozwiniętym przemysłem wydobywczym RPA importowało tanią siłę roboczą z krajów ościennych (o wysokim wskaźniku nosicielstwa HIV). Przepływ ludzi z tym związany miał duży wpływ na rozwój epidemii, gdyż dotyczył mężczyzn, którzy przez długi czas przebywali poza domem i masowo korzystali z usług seksualnych. Ten sam mechanizm dotyczył mężczyzn z rolniczych obszarów RPA migrujących wewnątrz kraju za pracą. Badania z lat 90-tych pokazały że ludzie migrujący za pracą są trzykrotnie bardziej narażeni na zakażenie HIV niż pozostający w swoim miejscu zamieszkania. Kolejnymi przyczynami wpływającymi na tak dużą ilość zakażonych HIV w RPA są takie uwarunkowania kulturowe jak; przymus uprawiania seksu małżeńskiego przez kobiety, stygmatyzacja społeczna chorych, wiara w uzdrawiające działanie seksu z dziewicą, przemoc seksualna, rozpowszechnione utrzymywanie młodych kobiet przez starszych mężczyzn tzw. sugar daddies. Istotnym z powodów rozwoju epidemii jest też, nierównomierny podział dochodów i wynikające z tego konsekwencje dostępu do służby zdrowia oraz edukacji. W RPA widoczne jest bowiem wyraźne zubożenie czarnej części populacji stanowiącej 74,4% społeczeństwa w porównaniu do stosunkowo zamożnej białej populacji liczącej 14,3%. Duży wpływ na obecną sytuację epidemiologiczną miały również zaniechania w zapobieganiu wirusowi i leczeniu chorych, które z kolei były rezultatem dwuznacznej polityki rządu poprzedniego prezydenta RPA Thabo Mbeki. Głoszone przez niego poglądy na temat HIV i świadczyły o braku elementarnej wiedzy tym zakresie. Do najbardziej spektakularnych przykładów zaliczyć można podważanie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy HIV i AIDS jak również negowanie zasadności używania AZT (wówczas jedynego leku antyretrowirusowego) jako zbyt toksycznego dla organizmu człowieka.

Jak w tej chwili wyglądają najbardziej tragiczne statystyki zachorowań i umieralności na HIV /AIDS w RPA? Od 2002 r. do 2011 częstotliwość występowania HIV/AIDS, wśród ludności w wieku rozrodczym 15-49 oscyluje wokół 17%. Liczba chorych wzrosła w tym czasie z ok. 4,8 mln do 5,6 mln osób. Liczba nowych zachorowań spadła z 0,6 mln do 0,47 mln rocznie. Liczba zgonów wróciła w 2011 r. do poziomu z roku 2002 tj. do 0,27 mln, swoje apogeum i 0,4 mln przypadków śmiertelnych osiągając w roku 2006.

Mimo tego przygnębiającego obrazu wynikającego z wcześniejszych zaniedbań, rząd RPA realizuje od lat programy mające na celu zwalczenie epidemii. Działania te wspiera globalny amerykański program PEFPAR (prezydencki plan ratunkowy przeciw AIDS) którego druga faza realizacji przypada na lata 2009-2013. PEFPAR II skupia się na potrzebach będących w szczególnie trudnej sytuacji młodych kobiet i dzieci ofiar seksualnego wykorzystywania. Inną organizacja wspierającą walkę z AIDS w RPA jest Global Fund który powstał z inicjatywy G8 i WHO. Sponsorami organizacji są rządy państw jak również osoby i fundacje prywatne. Global Fund jako cel działalności przyjął zapobieganie i leczenie HIV/AIDS, gruźlicy i malarii.

Od strony południowoafrykańskiej wszystkie programy koordynuje SANAC (południowoafrykańska krajowa rada ds. AIDS). Jest to agencja powstała w 2000 r. w której pracach biorą udział członkowie rządu, oraz przedstawiciele organizacji społecznych. W kwietniu 2007 r. SANAC przyjął NSP 2007-2011, narodowy strategiczny plan walki z HIV, AIDS oraz zakażeniami przenoszonymi drogą płciową. W wyniku realizacji tego planu udało się znacząco zwiększyć dostęp do darmowej terapii antywirusowej. Terapię taką rozpoczęło w 2011r. dwa razy więcej osób niż w roku 2010. Terapię otrzymuje w tej chwili 75% spełniających kryteria tj. 1.7 mln osób. Zgodnie z zakładanym planem testami na obecność wirusa HIV przebadano przez piętnaście miesięcy 2010/2011 r. ponad 14.8 mln osób. Znaczący postęp osiągnięto też w redukcji przenoszenia wirusa z ciężarnych matek na dzieci. Dane pokazują tutaj spadek z 8.5% w 2008r. do 3.5% w 2011. Jest to o tyle istotne że liczba kobiet w ciąży będących nosicielkami wirusa HIV oscyluje wokół 30%.

Walka z HIV/AIDS nie sprowadza się tylko do działań medycznych. Duże znaczenia ma w niej wsparcie dla najbardziej potrzebujących i pokrzywdzonych w wyniku epidemii jak np. osieroconych bądź ubogich dzieci. Opieka taka polegająca na zaspokojeniu potrzeb socjalno-bytowych objęła w latach 2011/2012 12 mln ludzi. Kluczowe w zahamowaniu postępów HIV/AIDS, jest również zapewnienie społeczeństwu odpowiedniej informacji, edukacji, jak również kształtowanie postaw zmniejszających ryzyko zarażenia. Postawy takie kształtowane są zarówno poprzez rozpowszechnianie wiedzy w szkołach podstawowych i średnich, jak również poprzez kampanie społeczne oraz ułatwienie zainteresowanym dostępu do informacji. Przykładem takiego programu jest np. HIV-911 Programme który zarządza danymi o ponad 12 tys. organizacji zaangażowanych w zwalczanie oraz zapobieganie HIV/AIDS, gruźlicy i innych chorób przenoszonych drogą płciową. Informacje o wsparciu jego rodzaju oraz zakresie dostępne są w całym kraju, dla każdej prowincji 24h na dobę poprzez serwis internetowy i telefoniczny. Pomimo widocznego prawie w każdym obszarze postępu oraz dużej ilości środków finansowych wydatkowanych na walkę z epidemią (w 2010 1.6 mld USD, z tego 75% z budżetu państwa) epidemia HIV/AIDS w RPA nie może być uznana za opanowaną. Następne cele do realizacji wyznacza w tym zakresie NSP 2012-2016 czyli narodowy strategiczny plan zapobieganiu i walce z HIV/AIDS. W planach jest redukcja nowych zachorowań co najmniej o 50%, osiągnięcie wskaźnika leczenia potrzebujących na poziomie 80% i utrzymanie przy życiu w okresie 5 lat po rozpoczęciu leczenia 70% leczonych. Innymi z kluczowych zadań jest zapewnienie realizacji wynikających z przepisów praw człowieka oraz zmniejszenie stygmatyzacji chorych na HIV/AIDS i gruźlicę o połowę.

Realizacja zamierzeń z zakresu praw człowieka oraz zmniejszenie zachorowalności w najbardziej narażonych na wirusa grupach społecznych może być z jednej strony bardzo trudna, a z drugiej strony może stanowić przełom w redukcji nowych zachorowań. Brak wzajemnego poszanowania ludzi w RPA dotyka najsłabszych, przemoc seksualna dotyka zarówno kobiety jak i dzieci. Afryka Południowa jest krajem o największej liczbie gwałtów na świecie. Uprzedmiotowienie kobiet jest czynnikiem sprzyjającym nowym zachorowaniom w sposób najbardziej oczywisty. Tylko poprzez zmianę zachowań społecznych można zmienić istniejące trendy zachorowalności. Ważne jest też, skupienie się na grupach społecznych wykluczonych w dużym stopniu z leczenia i najbardziej narażonych na zachorowanie HIV/AID. Mianem tak zwanej kluczowej populacji, określa się ludzi uzależnionych od narkotyków, homoseksualistów oraz ludzi głównie kobiety świadczące usługi seksualne. Nie jest możliwe zachowanie zdrowego społeczeństwa, jeżeli poszczególne grupy społeczne są chore. Nie jest to również możliwe, gdy przyznanie się do choroby grozi wykluczeniem społecznym. Przed społeczeństwem RPA pomimo zmniejszenia liczby nowych zarażeń HIV/AIDS, zwiększenia długości życia i objęcia leczeniem zdecydowanej większości potrzebujących stoi jeszcze dużo wyzwań. Zadaniem organizacji rządowych i pozarządowych jest oprócz niesienia pomocy poszkodowanym wskazanie drogi w postaci właściwych zachowań. Tylko dzięki edukacji społeczeństwa i promocji zachowań pro-społecznych epidemia HIV/AIDS może zostać powstrzymana.

 


Warning: printf() [function.printf]: Too few arguments in /home/biz-website/ftp/infoswiat/wp-content/themes/netforms/content-single.php on line 81

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>